Hendriëlle de Groot Geld & Carrière Bijgewerkt: 25 jun 2025, 10:19

Leestijd: 4 minuten

Schuldenproblematiek neemt toe: hoe zorgwekkend is dat?

De schuldenproblematiek in Nederland blijft een structureel maatschappelijk probleem. In de afgelopen decennia is het aantal huishoudens met problematische schulden fors gegroeid. Moeten we ons daar zorgen om maken?

Waar in de jaren 90 nog ongeveer 250.000 huishoudens moeite hadden met schulden, ligt dat aantal anno 2025 boven de 730.000. Ondanks verschillende hulpinitiatieven blijft het aantal mensen dat langdurig financieel vastloopt groot. Bepaalde groepen zijn daar extra kwetsbaar voor. Zo heeft de helft van de jongeren schulden.

‘Het gaat de goede kant op’

Opvallend genoeg ziet het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud) in bredere zin juist enige verbetering. Max Pijnenburg van het Nibud stelt: „Uit ons laatste onderzoek (2024) blijkt dat het de goede kant op gaat met de financiële situatie van Nederlandse huishoudens. Het percentage huishoudens dat makkelijk of zeer makkelijk kan rondkomen is sinds 2018 gestegen, van 34 naar 42 procent. Het percentage huishoudens dat moeite heeft met rondkomen is gedaald, maar een derde van de huishoudens knoopt nog altijd met moeite de eindjes aan elkaar.”

Niet iedereen met geldzorgen heeft meteen problematische schulden, maar achter de cijfers gaan vaak complexe situaties schuil.

Wie worden getroffen?

De schuldenproblematiek raakt met name mensen met een laag of onzeker inkomen, zoals uitzendkrachten, mensen met een bijstandsuitkering en zzp’ers. Ook alleenstaanden en eenoudergezinnen blijken kwetsbaarder. Verder hebben jongvolwassenen en huurders vaak moeite hun financiën op orde te houden.  

Hoewel het Nibud geen specifiek onderzoek doet naar schulden, heeft de organisatie wel inzicht in de eerste signalen die vaak voorafgaan aan serieuze financiële problemen. Pijnenburg zegt hierover: „Grote problematische schulden beginnen vaak met kleinere betalingsproblemen die niet of amper geregistreerd (kunnen) worden.” Deze betalingsproblemen heeft Nibud in kaart gebracht in het onderzoek uit 2024.

Betalingsherinneringen

28 procent van de mensen heeft een of meerdere betalingsherinneringen ontvangen. 7 procent ontvangt regelmatig herinneringen. Daarnaast heeft ruim een op de vier mensen in 2024 rood gestaan op de betaalrekening en bijna een op de vijf heeft afbetalingsregelingen getroffen.

Concrete problemen ziet het Nibud ook terug in het niet kunnen betalen van rekeningen (17 procent), geen geld meer kunnen opnemen (17 procent) en de boodschappen niet kunnen betalen (14 procent).

Schuldenlast en hulpverlening

De gemiddelde schuld bij mensen die zich aanmelden voor schuldhulpverlening is in 2024 gestegen tot ongeveer 43.000 euro. Toch weet maar een deel van de mensen met problematische schulden hulp te vinden of te behouden. Schuldhulpverleners signaleren dat veel mensen pas aankloppen als hun situatie al uitzichtloos is geworden.

Pijnenburg bevestigt dit. „Mensen wachten soms jaren voordat ze zich aanmelden voor schuldhulp. Tegen die tijd is de schuld al aardig opgelopen. Als mensen eerder worden geholpen, voorkom je (grotere) problemen bij degene met schulden.”

Belang van vroegsignalering   

Hij benadrukt het belang van zogeheten vroegsignalering. Het doel daarvan is mensen met geldzorgen in een zo vroeg mogelijk stadium bereiken en hen actief hulp aanbieden, om zo te voorkomen dat betalingsachterstanden verder oplopen en zich ontwikkelen tot een problematische schuldsituatie.

Veel verschillende partijen kunnen hieraan bijdragen. Bijvoorbeeld scholen, gemeenten, schuldhulpverleners, de afdeling personeelszaken bij werkgevers, woningcorporaties, financieel dienstverleners en wijkteams.

Klarna

Een bijdragende trend is de stijgende populariteit van achteraf betalen. De opkomst van ‘koop nu, betaal later’-diensten zoals Klarna maakt het makkelijker om je in de schulden te steken. Met Klarna sluit je in feite een lening af, wat betekent dat ze ook een incassobureau kunnen inschakelen om het geld terug te vorderen. Daar verdienen zij flink aan, scheef Metro onlangs.

Hoewel het Nibud geen direct verband heeft vastgesteld tussen deze diensten en het aantal problematische schulden, waarschuwt Pijnenburg wel voor de risico’s van dit soort diensten. „Namelijk dat je geld uitgeeft dat je eigenlijk niet hebt, je vergeet dat je moet terugbetalen en de verleiding om te kopen groter kan zijn. Bovendien leen je geld en creëer je dus eigenlijk schulden.” Het Nibud adviseert om alleen gebruik te maken van achteraf betalen als je het product ook meteen zou kunnen betalen.

Wat is er nodig?

Beleidsmatig zijn er wel degelijk stappen gezet. De wettelijke schuldsaneringsperiode (Wsnp) is ingekort, gemeenten investeren in wijkteams en schuldhulp, en steeds meer partijen werken samen. Toch blijft de structurele problematiek bestaan, mede doordat mensen relatief laat hulp zoeken door de drempels in het systeem.

Wat nodig is, zo blijkt ook uit het gesprek met het Nibud, is een actieve en brede inzet op preventie, betere samenwerking tussen instanties en vooral: eerder ingrijpen. Daarmee kunnen kleine problemen worden opgelost voor ze onoverkomelijke schulden worden.

Jongeren in de knel: bijna helft van hun inkomen gaat op aan woonlasten

Geld lenen aan vrienden: aardig gebaar of vragen om problemen?

Reacties