Margot Smolenaars
Margot Smolenaars Dossier 31 aug 2017 / 12:06 uur

We zijn nog altijd ‘vissig’ als het om stress gaat

In hun boek Van Big Bang tot Burn-out leggen hoogleraar psychiatrie Witte Hoogendijk en journalist Wilma de Rek uit waarom onze hersenen de huidige informatiemaatschappij niet meer kunnen bijbenen, met stress en dus ook veel stressgerelateerde ziekten tot gevolg. Toch zijn mensen geen willoze slachtoffers van hun genen. Met deze vijf conclusies van Hoogendijk en De Rek kun je stress beter de baas.

1. Het zijn vissenemoties

„Een half miljard jaar geleden ontstond bij vissen het belangrijkste deel van ons stressresponssysteem. Vissen moesten een manier ontwikkelen om met gevaar en kansen om te gaan, bijvoorbeeld door het immuunsysteem te activeren voor het geval de vis gewond zou raken en een infectie zou ontstaan. Tot op de dag van vandaag maken mensen bij psychologische stress diezelfde immuunstofjes aan. Je ervaart stress en voelt je lichamelijk ook niet helemaal top, alsof je een infectie hebt opgelopen. Realiseer je dus goed dat het overgrote deel van de nare psychische en lichamelijke gevoelens van stress voortkomen uit dat verouderde vissensysteem, dat ontstond in een tijd dat er nog helemaal geen leven op aarde was. Laat staan psychologische of sociale stress. Het systeem is dus nooit ontworpen voor het type stress waar de mens last van heeft.”

2. Je bent niet alleen

„Dit is een probleem waarmee heel homo sapiens kampt. Iedereen bevat dezelfde bouwstenen, dus de hele soort voelt zich af en toe gespannen of lamlendig, of denkt dat het nodig is zich af te zonderen als hij of zij zich naar voelt, en dat niemand anders zich zo voelt. Het tegendeel is het geval: iedereen voelt zich af en toe zo.”

3. Laat je niet foppen door social media

„Op social media doen de meeste mensen alsof ze altijd gelukkig en succesvol zijn en constant met grote groepen goede vrienden lol maken, maar de werkelijkheid is dat het echte leven van de meeste mensen niet veel van elkaar verschilt. Gevoelens van verdriet, gespannenheid en eenzaamheid horen daar soms bij.”

4. De een is gevoeliger dan de ander, en dat is oké

„Wij zijn een eusociale soort, net als bijen en apen specialiseren we ons binnen de soort. Zo gingen vroeger de dapperste, stressbestendigste mensen jagen en pasten de angstigste, voorzichtigste mensen op de kinderen of zochten de niet-giftige vruchten. Partners met een vergelijkbare inslag zoeken elkaar op, waardoor die eigenschappen uitvergroot zijn. Dat is niet alleen afhankelijk van evolutie, maar ook van opvoeding, ook nu nog. Word je angstig opgevoed, dan ontwikkel je een ander reactiepatroon. De twee uitersten – extreem stressbestendig en extreem angstig – bepalen vaak het beeld. Alles daartussenin bestaat ook en alles valt keurig binnen de normaalverdeling, zoals dat heet. Bepaal waar jij zit. Als je weet dat je in aanleg stressgevoelig bent, dan kun je daar je baan- en partnerkeuze op aanpassen. En vergeet niet: je bent normaal.”

5. Zet de informatiestroom af en toe stop

„Het is helemaal niet erg om je te laten meesleuren in de dagelijkse stroom bliepjes in je broekzak, zolang je maar beseft dat je er controle over uit kunt oefenen. Je kunt bijvoorbeeld op de uren waarin je het productiefst bent, je telefoon op stil zetten en je notificaties uitschakelen. Want er zit wél een stopknop op die smartphone. Ook in figuurlijke zin kun je de constante gedachtenstroom in je hoofd uitzetten. Als dat niet lukt, zoek dan een manier die je daarbij kan helpen, bijvoorbeeld via meditatie, mindfulness, sporten, buiten zijn. Werkt dat onvoldoende, of heb je een echte aandoening, vraag dan hulp van een professional.”

Wij vroegen jullie in één steekwoord te omschrijven hoe je je voelt als je je telefoon kwijt bent. In de afbeelding jullie antwoorden

Over Metro’s Dossiers

Elk weekend duikt Metro de diepte in! Hoe? Elke zaterdag vind je bij ons verhalen over de meest spraakmakende zaken. We kennen het, doordeweeks moet alles vlug maar gelukkig is er in het weekend tijd om lekker lang te lezen over opzienbarende onderwerpen. Boeiend? Absoluut! Schokkend? Soms. Confronterend? Misschien. Interessant, met een knipoog en vanuit meerdere perspectieven belicht? Altijd!

Onze beste auteurs, vormgevers, filmmakers en fotografen stellen deze bazige dossiers voor je samen. Zo heb jij op maandag gegarandeerd een tof verhaal om te delen met vrienden en collega’s. Met Metro’s Dossiers ben je helemaal up to date. Stop met koppensnellen en verwen je hersencellen!

In dit dossier gaat het over stress en burn-outs: hoe komt het toch dat het lijkt alsof onze generatie massaal op de bank bij de psycholoog ligt en bovenal: hoe voorkom je dat je zelf met een burn-out eindigt? We deden een enquête onder ruim 1800 lezers, en vroegen experts en ervaringsdeskundigen naar hun visie op burn-outs. Allemaal met maar een doel: het taboe op burn-outs doorbreken.

Meer uit Dossier Burn-out

Foutje gezien? Mail ons. Wij zijn je dankbaar.

Reageer op artikel:
We zijn nog altijd ‘vissig’ als het om stress gaat
Sluiten