Advocaat zijn ze niet. Hun naam komt van het Engelse 'to advocate', wat zoveel betekent als 'spreken namens' of 'spreken voor'. Maar net als advocaten werken ook zij zich drie slagen in de rondte. Hun cliënten: aan lager wal geraakte ZZP'ers, uit huis gezette tieners, alleenstaande bijstandsmoeders, huisvrouwen met een torenhoge postorderschuld en verslaafde daklozen met psychische problemen.

Begrijp ik nu goed dat jullie het vangnet zijn voor hen die tussen wal en schip geraken…
Hanneke: "Dat zijn wij inderdaad. Wij zijn er voor de kwetsbare mensen waarop geen beleid van toepassing is. Dan denken mensen vaak aan zwervers. En die helpen we inderdaad ook. Daarnaast helpen we ook mensen die nooit aan dakloosheid dachten tot het moment ineens daar is."

Leg uit.
Berletta: "Neem een ZZP'er. Werkloos is hij niet. Er zijn nog klussen. Maar daarmee kan hij nét zijn vaste lasten betalen. En ineens, hij zal niet de eerste zijn, verdient hij een maandje niks, waardoor hij zijn huur niet kan betalen. Dat kán weer goed komen. Zo lang hij de maand erna weer dubbel verdient. Maar zo niet, dan zak je al gauw weg in het moeras van schuld en schuldhulpverlening. In het ergste geval dreigt zo iemand dakloos te worden. En ja, wat dan?"

Inderdaad, wat dan…
"Dan kloppen ze hopelijk bij ons aan. Zeker als we er vroeg bij zijn, valt er altijd wat te regelen. Incassobureaus denken tegenwoordig echt wel met je mee. Daar valt best een goede betalingsregeling mee te treffen. Al is het alleen maar omdat zij ook wel snappen dat je van een kale kip niet plukken kan. Schaamte is echter onze grootste vijand. Mensen houden hun problemen te lang stil. Wanneer ze eindelijk hulp gaan zoeken, zijn hun schulden zo hoog opgelopen dat een huisuitzetting vaak onafwendbaar is."

En dan is het ook voor jullie te laat?
Hanneke: "Dat is de vraag. Wij kennen het systeem natuurlijk beter dan de cliënt. We weten waar wat speling zit. Belangrijk is dat we iemand zo snel mogelijk uit zijn uitzichtloze situatie halen. Dat alleen is al moeilijk. Op zorg en maatschappelijk werk is de laatste jaren flink bezuinigd."
"Bij Centraal Onthaal, van waaruit alle opvang en begeleiding van dak- en thuislozen wordt georganiseerd, kun je je alleen aanmelden als je verslaafd bent en/of psychiatrische problemen hebt. 'Normale' daklozen worden geacht zelf in staat te zijn hun dakloosheid te beëindigen. Als iemand een uitkering aanvraagt bij de Sociale Dienst duurt het gemiddeld zes weken voor je geld ontvangt. Maar als je op dat moment geen reserves meer hebt, is zes weken wel heel erg lang.

Ligt het ook niet een beetje aan mensen zelf dat ze hun problemen zo laten opstapelen?
Berletta: "Voor veel politici is 'zelfredzaamheid' een toverwoord geworden. Ook moeten mensen bij problemen meer hun eigen omgeving inschakelen. Maar er zijn nu eenmaal mensen die dat sociale netwerk missen. Dakloos word je niet zomaar. Dat overkomt je juist wanneer je niet zelfredzaam bent. Hen in de steek laten, is het slechtste wat je kunt doen."