In Nepal worden twee natuurparken sinds kort vanuit de lucht in de gaten gehouden. Twee onbemande vliegtuigjes speuren er naar stropers en illegale houtkappers. De zogenaamde ‘eco-drones’ van iets meer dan 100 dollar per stuk, zijn van Nederlandse makelij. Wetenschapper Serge Wich ontwikkelde de vliegtuigjes, aanvankelijk om orang-oetans nauwkeuriger te kunnen tellen op het Indonesische eiland Sumatra. “Mensenapen tel je doorgaans niet door ze direct te zien, maar door de nesten te observeren”, vertelt hij. “Voor die tellingen moet je heel diep het bos in. Heuvels op en af, moerassen door. Dat is lastig en kost veel geld. Je krijgt niet genoeg inzicht in hoeveel apen er zijn en waar ze precies zitten. Met mijn collega Lian Pin Koh bedacht ik dat het handig zou zijn die nesten met vliegtuigen of helikopters te tellen. Daaruit vloeide het idee voort van onbemande vliegtuigjes en andere toepassingen, zoals het opsporen van illegale houtkap en stropers.”

Vanuit de hele wereld wordt inmiddels interesse getoond in de eco-drones van Wich en Pin Koh. “We krijgen elke dag mails met vragen binnen. Er lopen behalve Nepal nu ook projecten in Maleisië, Indonesië en Afrika. In Duitsland worden ze ingezet om de terugkomst van wolven rond Berlijn in de gaten te houden. We geven trainingen aan mensen om ze te kunnen inzetten. Omdat we de vraag niet aankunnen, werken we voor de productie samen met een bedrijfje uit Zwitserland. Het bouwen van vliegtuigen is ons echte werk ook niet.”

De eerste vlucht die het duo in januari met een zelf ontwikkelde drone ondernam leverde direct een foto van een orang-oetan in een boom op. Wich: “Dat gaf ons het bewijs dat dit werkte. Nesten fotograferen bleek wat moeilijker dan gedacht. Dat lukte pas op de tweede testvlucht. We fotografeerden toen zo’n 30 tot 35 nesten. Het vliegtuig vliegt natuurlijk snel en wiebelt een beetje in de lucht. Voor het eerste model kochten we op een website een goedkoop vliegtuigje, en bouwden de rest zelf met lijm en plakband zelf in. Dat was in het begin veel experimenteren. Wat de goede vlieghoogte is voor goede resolutie op de foto’s, hoe de camera niet teveel wiebelt. Met een software-ingreep konden we de sluitertijd van de camera sneller afstellen. We werken nu aan een nieuw model waarop je de videobeelden live op de grond kunt zien.”

‘Stropers zijn bendes die laatste neushoorns doden’

Serge Wich en Lian Pin Koh werken in Nepal met hun eco-drones nauw samen met het Wereld Natuur Fonds en de nationale autoriteiten. “De bescherming van nationale parken gaat vaak in samenwerking met het leger”, zegt Wich. “De illegale jacht wordt zeer serieus gedaan door groepen goed bewapende, vaak paramilitair getrainde stropers. De drones zijn er niet om arme mensen die een hertje uit het bos halen op te sporen, maar bendes die de laatste neushoorns afschieten. Hoe effectief het zal zijn moet blijken. Wellicht ontwikkelen stropers een manier om ze uit de lucht te schieten. Maar het is zeker een goede manier om dingen snel in kaart te brengen.”