Hoe de zaken ervoor staan? Slager Sieds de Vries glimlacht. “Het wordt niet drukker.” Wie bedenkt dat Friezen enthousiasme doorgaans verwoorden met ‘het kon slechter’, weet genoeg. Kollum, de grootste kern van Kollumerland, staat er niet florissant voor. De gemeente kampt net als elders in Noord-Oost Friesland met leegloop, vergrijzing, werkloosheid en publieke voorzieningen die onder druk staan.

Het oude gemeentehuis is dichtgespijkerd. Met het statige pand uit de negentiende eeuw gebeurt al jaren niks. De gemeente zit met een boel grond waarop ze onlangs dik moest afschrijven omdat bouwprojecten niet doorgaan. Onlangs vertrokken werkgevers als de drukkerij, een boekhouder en twee elektronicazaken. Slager De Vries zelf zingt het nog wel uit tot z’n pensioen - een jaartje nog.
Toch gaat het niet over de hele linie minder. De tweedehands auto’s van Minnema, even buiten het dorp, verkopen goed. Bij juwelier annex opticien Radema koopt een jongen een oorbel. En oudere dame telt vijf euro aan kleingeld uit voor een gerepareerd horloge. “Ik mag niet klagen”, vindt eigenaar Oeds Bartel Radema. De familiezaak bestaat 250 jaar en hij ziet het einde nog lang niet naderen. Kwestie van gedoseerd meegaan met de modernisering. Dochter Marijke lanceerde voor de zaak laatst een webwinkel.

Kollums geluk is z’n centrumfunctie. Niet alleen uit de omliggende dorpen, ook uit Noord-Groningen komen ze er boodschappen doen. Niet voor niks hebben de grote supermarktketens er een filiaal. Met volle tassen van de Friese supermarkt Poiesz komt Jeroen van der Veen de Voorstraat in lopen. De dertiger is opgeleid als laborant en werkte jaren bij zijn vader, marktkoopman in noten en zuidvruchten. Sinds die een jaar geleden geen werk meer voor hem had, zit Jeroen thuis. Hij solliciteert wat af, maar rooit het best. Kwestie van slim inkopen. Hij laat z’n tassen zien: geen a-merken. Er zit zelfs een rol Sinterklaaspapier in. Want vieren, vrienden opzoeken, dat blijft.
Dat blijkt. In de brei- en snuisterijenzaak van Saapke Veld is een uitbundige ‘brei-stuif’ gaande. Breien is in, bezweert Veld. “Dat komt niet alleen doordat zelf maken goedkoper is. Je ziet het verenigingsleven opbloeien. Overal zie je weer clubjes aan het weven, breien en kantklossen.” De vrouwen van de breiclub lachen instemmend. “Hoe kouder het wordt, hoe meer we bij elkaar kruipen.”