Woningbouwcorporatie Mitros heeft het asbestgevaar in de flats in de Utrechtse wijk Kanaleneiland zelf veroorzaakt. Dat zeggen getroffen bewoners. Het asbest was woensdag al tijdens renovatiewerkzaamheden gevonden achter de dakrand. De dag erop bleek het te gaan om spuitasbest, ook wel bruine asbest, dat zich sneller verspreidt en meer gezondheidsschade kan veroorzaken dan het gangbare witte asbest. Toen was echter de dakrand al losgewrikt en naar beneden gegooid, op de binnenplaats.

Het gezin van Dies Boele, die vroeger veel met asbest heeft gewerkt, zag het gebeuren. “Als je zo’n dakrand gaat loswrikken en je gooit het zaakje naar beneden, weet je dat de vezels gaan rondvliegen. Toen ze ontdekten dat er ook asbest zat in de dakrand, was het al te laat.” De metingen in de daaropvolgende dagen toonden inderdaad aan dat het asbest zich verder had verspreid dan de vier woningen waar het aanvankelijk was aangetroffen.

Nu moeten er na de 48 ontruimde woningen van zondag nog eens 120 huishoudens op dringend verzoek van gemeente en corporatie elders opvang zoeken. Voor wie geen plek kan vinden in eigen kring, is opvang geregeld in hotels. Blijkt een woning vrij van asbest, dan kunnen de bewoners binnen drie dagen weer terug. Wordt er asbest aangetroffen, dan wordt de woning meteen gesaneerd en moeten de bewoners een paar dagen langer wegblijven. Het gaat om een voorzorgsmaatregel; het gezondheidsrisico wordt beoordeeld als zeer beperkt.

De boodschap is niet bij iedere bewoner overgekomen, zo blijkt maandag tijdens de evacuatie. “De kinderen hebben de afgelopen dagen in de binnenplaats gespeeld”, zegt Latifa Mhamdi. “We hebben geen idee of hun gezondheid in orde is.” “Ze wisten al een paar dagen dat er asbest was vrijgekomen”, zegt haar zus Nadia. “Gisteren was alles nog oké en nu blijkt dat we aan gif hebben blootgestaan. Er is met onze gezondheid gespeeld.” Om die reden staat hun vader Mhamdi op straat te briesen. Want dat alle lekkernijen voor de ramadanmaaltijden in de koelkast moeten verpieteren, soit, maar dat hij zomaar z’n huis uit wordt gestuurd, en dat niemand hem zegt waarom…het is een schande. En als er dan geen gevaar voor de gezondheid is, waarom moet hij dan in hemelsnaam zijn schoenen wassen voordat hij de evacuatiebus in stapt?

In de onrust loopt her en der de spanning op. Een taxichauffeur komt z’n oude ouders ophalen. Hij parkeert voor een hek, waar de politie hem zegt dat hij er niet mag staan. De chauffeur bijt de agenten toe dat hij zo weg is. Hij wijst: daar zijn mijn ouders al. Het eindigt ermee dat hij geboeid wordt afgevoerd wegens het beledigen van een agent. “Het tekent de manier waarop dit wordt aangepakt”, vindt buurman Ben Satink. “Het is paniekvoetbal. Puur klote.”

Locoburgemeester Gilbert Isabella zegt zich te realiseren dat de maatregelen “fors” zijn. Toch was uitstel niet verantwoord geweest.   “Deze week zullen we bekijken of alles op de juiste manier is verlopen. Als dat niet zo is, dan zullen we daarvan leren.”

Asbest werd tot het verbod in 1991 gebruikt als isolatie- en brandwerend materiaal in woningen. Vooral in de jaren vijftig en zestig is het veelvuldig in woningen verwerkt. Volgens corporatie Mitros waren er voor de flats in Kanaleneiland wel vermoedens van de aanwezigheid van asbest. Toch is vaak pas bij breekwerkzaamheden met zekerheid te zeggen of en waar het zit. Asbest zorgt voor gezondheidsproblemen (o.a. longkanker) als het breekt en er vezels vrijkomen. De effecten zijn meestal pas bij langdurige blootstelling en op de lange termijn merkbaar.