Welkom was Artsen zonder Grenzen niet van het regime in Syrië. Het team van hulpverleners dat medio juni het land binnenkwam werd echter niet tegengehouden. “De autoriteiten waren niet gelukkig met onze komst. Je bent hier op eigen risico, werd ons meegedeeld”, vertelt de pas uit Syrië teruggekeerde verpleegkundige en projectcoördinator Brian Moller.

Het nog altijd draaiende noodhospitaal van Artsen zonder Grenzen in het noorden van het land is in principe illegaal. De artsen verlenen er onder grote risico’s met gevaar voor eigen leven hulp aan zowel burgers, opstandelingen als militairen. Moller: “Wij nemen elke gewonde op en vragen niemand naar zijn achtergrond, zelfs niet naar de nationaliteit.”

Het conflict in Syrië is zelfs voor de ervaren artsen van de hulporganisatie zeer extreem en schokkend. “Ik heb zoiets nog niet eerder gezien”, zegt chirurg Kathrine Holte. “Uit medisch oogpunt is het vreselijk lastig en soms zelfs onmogelijk gewonden te verzorgen. Veel dokters verlaten het land omdat ze worden aangevallen. Sommige slachtoffers bereiken ons hierdoor te laat.”

Moller zegt dat er grof geweld wordt gebruikt in het Syrische conflict. “Elke oorlog is lelijk, maar in Syrië is juist de burgeroorlog het grote probleem. Broer vermoordt broer, soms zelfs letterlijk. De impact is enorm. De bevolking en medici uit het land waren totaal niet voorbereid op dit aantal en op zulke gewonden. Zestig procent van de wonden is ontstaan door bom- en granaatexplosies. De psychologische effecten zijn groot. Je ziet de situatie ondertussen verergeren.”

De hulporganisatie wil uit veiligheidsoverwegingen de locatie van het noodhospitaal niet bekendmaken. Syriërs worden via mond-tot-mond-reclame geïnformeerd over het ziekenhuis. “Lokale artsen meldden overal in het land dat we actief zijn. Mensen nemen enorme risico’s om naar ons toe te komen.” Bewijs dat chemische wapens worden gebruikt hebben de artsen niet gezien. Holte: “Maar we zijn hier wel op voorbereid.” Ook sporen van marteling zeggen de artsen niet te hebben gezien. Wel bevestigen ze de aanwezigheid van geheime hospitalen, waar veel burgers naar toe gaan uit angst te worden opgepakt in gewone ziekenhuizen.

Artsen zonder Grenzen is voor zover bekend de enige internationale hulporganisatie die actief is in Syrië. Het Rode Kruis werkt samen met zusterorganisatie de Rode Halve Maan.