De snelrechtzittingen voor de relschoppers van het ‘Facebook-feest’ in Haren begonnen gisteren in Groningen met een misrekening van het Openbaar Ministerie (OM). Bij de strafeisen stond vergoeding van de schade die het Groningse villadorp heeft geleden voorop. Omdat bij rellen zo chaotisch als in Haren vaak onduidelijk is welke verdachte waarvoor verantwoordelijk is, eiste justitie dat elke relschopper 500 euro zou storten in het Schadefonds Geweldsmisdrijven. Dat keert echter alleen maar uit aan geweldslachtoffers met ernstig psychisch of fysiek letsel, niet voor materiële schade. Nu zijn er plannen om dat fonds ook geschikt te maken voor uitkering aan slachtoffers in Haren, maar meer dan een toezegging van de minister is er niet.

De rechter wees de eis van het OM dan ook telkens af. Het bleef bij taakstraffen, korte celstraffen en drie keer uitbetaling van 350 euro smartengeld aan agenten in de vuurlinie. Ook hier bleek het OM slordig. Een ME’er vorderde smartengeld van een verdachte die allang was aangehouden toen hij met de wapenstok moest aantreden. Het geeft te denken over de noodzaak van het snelrecht. Uit onderzoek blijkt dat het opvoedend effect van een straf beter is als de straf snel volgt op het gepleegde misdrijf. Maar hoeveel opvoedend effect valt te verwachten bij verdachten die in meerderheid ouder dan 30 zijn?  

De komende weken komen 47 verdachten op snelrechtzittingen voor de rellen van twee weken geleden. Aanleiding voor de rellen was een onzorgvuldige uitnodiging op Facebook voor een verjaardagsfeestje. Geïnspireerd op tienerfilm Project X, waarin een privéfeest uitgroeit tot oorlogsproporties, meldden zich duizenden gegadigden voort het feest aan. De gemeente kwam met een noodverordening, waarschuwde dat er geen feest was. Ze bleek uiteindelijk niet toegerust op de enorme toeloop, laat staan op vernielingen, plunderingen, gevechten met de ME en geweld tegen inwoners. Volgens justitie was er al ‘veel gezegd’ over de rol van de media en de gemeente. “Toch zijn strafbare feiten uitsluitend de verantwoordelijkheid van degene die ze hebben gepleegd.”

De rechtbank veroordeelde gisteren twee relschoppers tot celstraffen van 42 en 30 dagen, waarvan respectievelijk 26 en 14 dagen voorwaardelijk. Twee anderen kregen taakstraffen van 40 tot 60 uur opgelegd. Een vijfde verdachte werd vrijgesproken. Vandaag staat een tweede groep verdachten terecht en morgen worden achter gesloten deuren elf minderjarigen berecht. In totaal zijn nu 47 mensen afkomstig uit het hele land aangehouden.