Facebook heeft opnieuw ergernis gewekt onder z’n gebruikers nu het sociale netwerk zijn namenbeleid strikt is gaan handhaven. Wie een schuilnaam gebruikt, wordt geblokkeerd en verzocht zijn echte voor- en achternaam op te geven. Facebook vraagt een kopie van het paspoort als het niet gelooft in de echtheid van die naam. Wie weigert zich te identificeren, wordt afgesloten.

“Waanzin”, reageert Kaat, die op Facebook actief was onder de naam KaatjeE. “Ik zit al 15 jaar op internet en 3 jaar op Facebook. Ik heb nooit een gevoel gehad met mijn achternaam, behalve een slecht gevoel. Bovendien vind ik het onveilig om mijn volledige naam te gebruiken op internet. Het was ook nooit een probleem. Tot afgelopen vrijdag, toen mijn account werd afgesloten.”

Volgens woordvoerder Damaris Beems hanteert Facebook nu eenmaal het beleid van ‘echte mensen, echte namen’. Het is juist uit veiligheidsoverwegingen dat dit beleid er is, zegt Beems. “Tijdens controlechecks die automatisch worden gedraaid, kan het gebeuren dat het systeem een fake naam vermoedt en daarop het account blokkeert.”

Die controlechecks treffen sinds begin deze maand niet alleen overduidelijke schuilnamen. Ook Facebookers met korte achternamen als Fu of Ab krijgen het verzoek hun echte naam in te voeren. “Afgelopen vrijdag kon ik opeens niet meer inloggen”, zo merkte Sem Eg. “Vanwege het namenbeleid van Facebook moest ik mijn echte naam invoeren. Eg is mijn echte naam. Toegang tot mijn account krijg ik alleen door een kopie van mijn paspoort op te sturen.” Sem ziet daar weinig kwaad in, want behalve naam en afgiftedatum had hij alle gegevens afgeplakt. Toch vraagt hij zich af of de id-check z’n doel wel dient. Zijn broer Pieter Eg had hetzelfde probleem, maar stelde gewoon een andere – verzonnen – achternaam in. Toen kwam hij wel op z’n account. Ook Kaat ontweek zo de id-controle. “Anders was ik echt met Facebook gestopt.”

Voorstelbaar, vindt social-mediastrateeg Remco Janssen. “Dit is de zoveelste stomme zet van Facebook om gebruikers te ergeren. Eerst stonden ze stiekem privacy-gegevens af aan adverteerders, daarna kwam die beursgang, waardoor adverteerders worden afgeknepen en gebruikers nu in een advertentiefuik zwemmen. Maar het vragen om een paspoort vind ik ronduit bezopen.”

 “Het is onveilig om een kopie van je paspoort naar de VS te sturen”, vindt internetjurist Axel Arnbak van de Universiteit van Amsterdam. “Het privacy-beleid is daar heel anders en paspoortgegevens kunnen misbruikt worden.” Volgens Arnbak ontfutselt Facebook steeds meer gegevens van gebruikers. “Die zijn allemaal in Facebook gelokt met andere beloften dan nu worden waargemaakt.” Volgens Ot van Daalen van Bits of Freedom, voor wie anonimiteit op internet een grondrecht is, toont de paspoortkwestie opnieuw dat het privacy-probleem bij Facebook structureel is. “Facebook is een dienst die je gewoon niet kunt vertrouwen.”

Artiesten, bedrijven en merken, die immers geen ‘echte identiteit’ hebben, kunnen op Facebook een fanpagina maken. Woordvoerder Beems blijft het antwoord schuldig op de vraag of Facebook valse namen accepteert van politieke dissidenten of slachtoffers van stalking.