Spanje heeft na lang twijfelen toch bij de Europese Unie aangeklopt om de bankencrisis in het land te bezweren. Omdat het land amper nog geld kan lenen en een bankrun dreigde, werd zaterdag besloten een beroep te doen op Europese noodhulp. Opvallend genoeg liet de Spaanse premier Mariano Rajoy de bekendmaking van het nieuws over aan minister Luis de Guindos van Economische Zaken. Die verklaarde dat pas eind deze maand bekend is hoeveel geld precies nodig is om de noodlijdende Spaanse banken overeind te houden. Het nieuws werd nu al bekendgemaakt in een poging de rust op de financiële markten te herstelle

De Guindos benadrukte dat geen sprake is van een ‘bailout’, zoals voor Griekenland en Portugal noodzakelijk was. Brussel reageerde alvast 100 miljard te reserveren. Met de hulp moet louter het vermogen worden aangevuld van banken die door slechte vastgoedleningen getroffen zijn. “Als we ons huiswerk niet hadden gedaan, zou er straks sprake zijn van een overname van Spanje, in plaats van slechts het lenen van geld”, zei premier Rajoy gisteren op een persconferentie. Wel bleef hij pessimistisch over de economische situatie in Spanje. “Dit wordt een slecht jaar.”

In Brussel reageerde men opgelucht op de draai die Spanje maakte. Ondanks dat de financiële markten de afgelopen weken het vertrouwen in Spanje haast volkomen hadden opgezegd, bleef Rajoy volhouden zelf uit de economische en financiële misère te kunnen geraken. Niemand geloofde daarin, omdat alleen al 19 miljard nodig is om de genationaliseerde bankgigant Bankia van de ondergang te redden. “Wij zijn er van overtuigd dat het vertrouwen van investeerders in Spanje terugkeert dankzij de structurele hervormingen en deze herstructurering van het bankwezen”, stond in een persverklaring van voorzitter Jose Manuel Barroso van de Europese Commissie.

Werkloosheid ook aanpakken

De Spaanse vraag om Europese noodhulp was noodzakelijk. Er moest een signaal worden afgegeven dat men bereid is de Spaanse banken te redden. Het IMF denkt dat 40 miljard euro genoeg is, maar het kan wel 60 miljard of meer zijn. De druk is van de ketel met het signaal dat er 100 miljard beschikbaar is. Spanje lijkt qua problemen meer op Ierland, dan op Griekenland en Portugal. Net als in Ierland moeten banken met veel vastgoed op de balans een kapitaalinjectie krijgen.

Ik denk wel dat het lastig wordt Spanje buiten de hulp van het Europees Stabiliteitsmechanisme ESM te houden. Vooral omdat de werkloosheid in het land heel hoog is. Dit kun je oplossen door als de wiedeweer Europese noodfondsen in te zetten om infrastructurele projecten in Spanje te financieren. Er zijn enorme investeringen nodig om de werkloosheid in het land tegen te gaan. Europese leiders moeten een groeiscenario uitzetten. Het één sluit het ander niet uit. Je moet in goede combinatie zowel bezuinigen en hervormen als groei stimuleren. Zo niet, dan moet Spanje in het najaar aankloppen bij het ESM. Het is vermijdbaar, als men maar snel handelt.

Op de achtergrond speelt wat er zondag bij de verkiezingen in Griekenland gebeurt. Als daar een politieke patstelling komt kan het land al in juli in een default komen. Je moet voorbereid zijn op een exit van Griekenland uit de euro. Daarom moet het Europese noodfonds echt omhoog.

Sylvester Eijffinger. Hoogleraar Europese financiële en monetaire integratie aan de Universiteit van Tilburg