Elke dag zitten er duizenden leerplichtige scholieren uit het basis- en voortgezet onderwijs onterecht thuis. Scholen willen hen niet opnemen, omdat deze kinderen een negatief leerlingdossier hebben. De Nationale Ombudsman, deskundigen uit het onderwijs, de politiek en de betrokken ouders maken zich hierover ernstige zorgen. Zij vinden dat het leerlingdossier geen gekleurde en negatief geladen informatie mag bevatten.

“Toch gebeurt dit op grote schaal”, zegt onderwijsadvocate Katinka Slump. “Dossiers die, buiten de ouders om, zijn opgesteld om een standpunt te onderbouwen zijn gevaarlijk en worden een verslag van gemiste kansen.” Onder de thuiszitters bevinden zich hoogbegaafde en gepeste kinderen, maar ook jongeren met leer- of gedragsproblemen. De nationale Ombudsman noemt het een “grote misstand” dat zoveel kinderen zo lang thuis zitten. Jaarlijks gaat het om duizenden gevallen. Het leerlingdossier dient voornamelijk persoonlijke en test- en rapportgegevens te bevatten, maar wordt steeds vaker gebruikt om opvattingen over een pupil te ventileren. Ook richting andere scholen. Slump vindt dat het zo niet langer kan. “Het gaat mis als scholen uit het basis- en voortgezet onderwijs in het leerlingdossier vooral hun eigen opvattingen vermelden. Doordat de visie van ouders in het dossier ontbreekt is het beeld van het kind onvolledig. Scholen doen vooral verslag van de gedragsproblemen van de leerling op school, terwijl dit gedrag een gevolg kan zijn van de situatie in de klas of van gebrek aan begeleiding ”

Slump pleit voor een andere rol van de ouders. “Informatie uit het leerlingdossier duikt te pas en te onpas op. Ouders krijgen vaak niet eens inzage in het dossier van hun kind en geen gelegenheid om op de inhoud commentaar te leveren. Als ouders hun kind in het dossier niet herkennen kan dit leiden tot conflicten met scholen. Een kind met ‘lastige’ ouders is op scholen vaak niet meer welkom. Als een nieuwe school, buiten de ouders om, een aanvechtbaar belastend dossier in handen krijgt, kan dat zich als een boemerang tegen een leerling keren.” Scholen zijn echter terughoudend als het gaat om het geven van inzage in de leerlingdossiers, omdat zij worden afgerekend op eindresultaten en doorstroomcijfers. “Leerlingen die extra zorg of begeleiding nodig hebben, of ze nu hoogbegaafd zijn of gewoon dwars, vormen een risicofactor. Deze leerlingen kosten meer tijd en professionele inzet terwijl succes niet zeker is. Een school met een goed zorgbeleid wordt vaak beloond met nog meer zorgleerlingen. Deze scholen verdienen bij de beoordeling van de kwaliteit extra punten.”

Het ministerie van Onderwijs inventariseert momenteel in het onderwijsveld de ervaringen met de leerlingdossiers, omdat er nieuwe wetgeving aan zit te komen. Slump vreest echter dat straks negatieve informatie over leerlingen op het internet terechtkomt. “Van kansen voor kinderen is dan geen sprake meer. Van dat schrikbeeld kan ik ‘s nachts echt wakker liggen. Ik lees veel leerlingdossiers en kan goed beoordelen of een stuk met liefde voor de leerling is opgemaakt, of niet.”

“Schooldirectrice loog over onze dochter”

Metro sprak met de ouders van Gemma (12), een meisje dat op de basisschool langdurig gepest werd, daarbij een verbrijzelde knie opliep, maar voor een dichte deur kwam te staan toen ze radeloos aanklopte bij een andere school.

Haar vader: “De directrice van haar school zette allerlei aantoonbare leugens in het leerlingdossier. Zoals dat Gemma op de nominatie stond uit huis te worden geplaatst, omdat wij - haar ouders - haar onterecht thuis hielden nadat ze van een knie-operatie moest herstellen. Dat dossier stuurde ze doodleuk op naar allerlei instanties en haar collega’s. Welkom in onderwijsland, waar je als ouder geen constructief commentaar mag leveren en opkomen voor je kind.”

Onderwijskundige Peter de Vries, auteur en expert bij CPS Onderwijsontwikkeling en Advies, sprak ook met de ouders: “Ik ken dit soort verhalen. Vreselijk. Als het klopt wat deze mensen vertelden gaat die directrice ver over de grens.”