Gemeenten moeten niet langer verplicht zijn gratis huwelijken te sluiten. Dat wil D66. Het gratis trouwen kost gemeenten te veel geld, vindt de partij. Bovendien is de regeling uit de tijd. De wet die gemeenten verplicht om gratis huwelijken te sluiten, stamt uit 1879. “Toen werd het niet geaccepteerd om elkaar ongetrouwd openlijk lief te hebben, laat staan om samen te wonen”, zegt D66-Kamerlid Magda Berndsen. “Nu is het huwelijk een zakelijk contract waarvoor de gemeente een dienst levert. Het is wonderlijk dat de gemeenschap moet opdraaien voor de kosten.”

Want dat is het punt: een gratis huwelijk is niet gratis – tenminste, niet voor de gemeente. Er moeten administratieve handelingen worden verricht er moet een zaaltje beschikbaar zijn, een trouwambtenaar, een bode…. “Die kosten komen allemaal terecht bij de belastingbetaler”, zegt Berndsen. Volgens een voorzichtige schatting lopen gemeentes gezamenlijk 5 tot 6 miljoen euro per jaar mis aan de gratis huwelijken.

Volgens de wet uit 1879 moeten gemeenten groter dan 10.000 inwoners minstens eenmaal per week “gelegenheid geven tot kostelooze huwelijksvoltrekking.” Het gratis trouwuurtje is meestal op maandag- of dinsdagochtend. De trouwambtenaar staat er in z’n gewone kleren, de ‘ceremonie’ is vaak in 10 minuten gepiept. Desondanks is het gratis trouwen is populair. Zo’n 30 procent van de huwelijken wordt kosteloos afgesloten. Door de populariteit zijn de wachtlijsten voor het gratis huwelijk lang.

De afgelopen jaren namen veel gemeenten al maatregelen om de wachtlijsten in te korten. Zo veranderde de gemeente Arnhem de gratis trouwceremonie dit jaar in een ‘baliehuwelijk’ van 99 euro. Dat wil zeggen: voor de gemiddelde Arnhemmer, want de minima kunnen nog wel kosteloos trouwen in de trouwzaal, en dan ook nog vier dagen in de week. Wie het kan betalen en de hele ceremonie wil, betaalt 399 euro. “De gratis ceremonie hebben we gereserveerd voor wie het ooit bedoeld was”, zegt woordvoerder Martine Baar. De wijziging van het ‘trouwpakket’ was vooral bedoeld om de wachtlijsten weg te werken, zegt Baar, en niet om de kosten te drukken.

Kamerlid Berndsen wil dat minister Liesbeth Spies van Binnenlandse Zaken om de regeling voor gratis trouwen moderniseert. Wat haar betreft kan daarbij best een regeling komen getroffen voor trouwlustigen die echt geen geld voor een ceremonie hebben.