Weggebruikers worden in Nederland overspoeld met borden, lichtjes, lijntjes en streepjes om ze veilig over de weg te leiden. Dit gaat ten koste van de zelfredzaamheid van verkeersdeelnemers. De eigen verantwoordelijkheid wordt steeds minder en dat kan gevaar opleveren.

Dat concludeert het Europese advies- en ingenieursbureau Grontmij, dat betrokken is bij de inrichting van wegen. "De vakwereld, waar wij zelf ook deel van uitmaken, schiet door richting betutteling", zegt Martijn van de Lindeloof, adviseur Mobiliteit en Gedrag bij Grontmij.

"Er komt zoveel informatie op ons af als je op de weg zit. Bij automobilisten komen daar ook nog eens de navigatiesystemen bij. We vertrouwen te veel op informatie en techniek. In potentie kunnen we wel verantwoordelijkheid nemen en onszelf redden, maar we verleren het hierdoor. Als vakwereld hoeven we de automobilisten niet altijd tegen zichzelf in bescherming te nemen. We kunnen hen juist ook meer vrijheid gunnen om zelf te denken, besluiten te nemen en elkaar het goede voorbeeld te geven."

Volgens Van de Lindeloof wekt het bieden van te veel informatie ook agressie in het verkeer op. "Op sommige routes wordt tot op de minuut de reistijd aangegeven. Als de automobilist te veel op de navigatie en dergelijke bebording langs de weg vertrouwt, boet hij in aan flexibiliteit en zelfreddend vermogen. Op het moment dat de informatie niet blijkt te kloppen of systemen uitvallen, wordt er niet aan de verwachtingen voldaan en daar wordt iemand agressief van. Er is een wankel evenwicht tussen nut en afhankelijkheid. Het zou goed zijn als die afweging vaker wordt meegenomen in het uitrollen van verkeersinformatie."

Er wordt volgens Van de Lindeloof te veel rekening gehouden met een klein groepje verkeersdeelnemers. "We ontwerpen vaak op extremen, de grootste verkeershufters en de meest kwetsbare weggebruikers. Vaak is dat logisch, maar het zou geen kwaad kunnen om ook de veruit grootste groep, de middencategorie, vaker mee te nemen in de overweging hoe een weg in te richten. Deze mensen zijn prima in staat zelf verantwoordelijkheid te nemen en minder agressie te veroorzaken. Mits ze daarvoor wel de ruimte en het vertrouwen krijgen."

Een goed voorbeeld van verantwoordelijkheid geven aan weggebruikers is het Shared Space-systeem. Vooral in het noorden van het land is een aantal wegen en straten op die manier ingericht. Dan zijn er weinig borden en bijvoorbeeld geen aparte trottoirs. "Fietsers, voetgangers en automobilisten delen de ruimte dus en houden daardoor meer rekening met elkaar", aldus Van de Lindeloof.

Veilig Verkeer Nederland herkent de bevindingen van Grontmij wel. "Dat Shared Space kan werken. Dat is getest. De verkeerslichten werden weggehaald en toch ging het goed. Maar het kan alleen in bepaalde gebieden, want je moet er niet aan denken dat het in Amsterdam gebeurt", aldus een woordvoerder.