Een kwart van Nederland ligt onder zeeniveau en de he van ons land is bij een eventuele dijkdoorbraak blootgesteld aan een over-stromingsrisico. Niet zo vreemd misschien. Nederland telt 17.500 kilometer aan waterke-ringen en 235.000 kilometer aan watergangen, zes keer de wereld rond!Verantwoordelijk voor het beheer van al onze polders en dijken zijn de 25 waterschappen. Het is hun taak voor het onderhoud en de vernieuwing daarvan te zorgen. Dijken en delta kosten ons nu jaarlijks een miljard euro, 0,1% van ons bruto nationaal product − noem het een verzekeringspremie voor onze toe-komstige waterveiligheid. Het belang daarvan is een nationale aangelegenheid waarvan iedereen sinds de Zeeuwse watersnoodramp in 1953 is doordrongen. Destijds waren er nog 2600 waterschappen, elk met hun eigen koninkrijkje. Dat is toen in korte tijd gereduceerd tot 25 organisaties, om sneller, slagvaardiger en professioneler te kunnen opereren. Ze worden vertegenwoor-digd door de Unie van Waterschappen die het belang van onze waterveiligheid aanhan-gig maakt bij politiek Den Haag. En dat is noodzakelijk aangezien de kwetsbaarheid van Nederland wat betr de waterveiligheid is toegenomen.

Zeespiegelstijging
“Reden daarvoor is de klimaatverandering,” aldus beleidsmedewerker Henk de Kruik. “De kust is kwetsbaar omdat de zeespiegel langzaam stijgt. De nationale Deltacommissie houdt rekening met een stijging van maxi-maal 1,30 meter aan het eind van deze eeuw, en van twee tot vier meter in de volgende eeuw. Daarin is h ect van bodemdaling betrokken, wat zeker het westen van Neder-land extra gevoelig maakt bij calamiteiten.” Een stijgende zeespiegel en langduriger droogteperioden zetten onze delta in de toekomst onder druk. Dat kan leiden tot scha-delijke gevolgen voor onze drinkwatervoor-ziening, landbouw en daaraan gerelateerde economische sectoren. Denk daarbij bijvoor-beeld aan de ramp in New Orleans in 2005 waarbij honderden doden vielen en die een directe economische schade van 100 miljard dollar opleverde.

Futuristische plannen
De Kruik: “Onze dijken zijn voldoende geze-kerd, met een geschatte kans van een door-braak van eens in de 10.000 jaar. Toch vergt het enorm veel onderhoud om dat niveau te handhaven. Inmiddels zijn futuristische plan-nen in de maak om de Afsluitdijk te vernieu-wen. Door de dijk te verhogen, te verbreden en te beschermen met onder andere kwelders, maken we de dijk toekomstbestendig tegen de verwachte zeespiegelstijging in de komende decennia.”Niet alleen de zeespiegelstijging zet onze delta onder druk. De klimaatveranderingen bezor-gen ook onze binnenwateren overlast. “Het regent vaker, en als het regent, dan regent het ook harder. Dat vergt extra onderhoud van onze dijken langs de rivieren.” De ‘wake-up-call’ wat dat betr , was de hoge waterstand van de grote rivieren in 1995. Toen moes-ten in Gelderland 300.000 mensen worden geëvacueerd. Naar aanleiding daarvan is het plan Ruimte voor de rivieren opgesteld om de dijken te versterken en de rivieren meer ruimte te verscha en om hun overtollige water te lozen, aldus De Kruik. “De Rijn en de Maas moeten steeds meer water afvoeren, wat de dijken niet altijd aankunnen, zoals de dijkdoorbraak bij Wilnis in 2003 aantoonde. Daar was een dijk verturfd, dat wil zeggen verdroogd, en die kon daardoor de extreme watertoevoer niet tegenhouden.”

Dertig knelpunten
Inmiddels is het plan in werking getreden. Voor bijna vier miljoen Nederlanders is het daardoor makkelijker hun voeten en kelders droog te houden.De rivieren krijgen op dertig knelpunten meer ruimte om overtollig water te lozen in uiterwaarden. Zo hebben de waterschappen Groot Salland en Veluwe gezamenlijk het plan gestart voor de IJssel rondom Deventer. De verruiming krijgt vorm door deverbreding van de uiterwaarden en de aanleg van nevengeulen van ongeveer honderd meter breed, die zijn aangelegd over een lengte van tien kilometer. Hierdoor kan bij hoogwater het rivierwater sneller worden afgevoerd. Vroeger wilden de kades langs de IJssel in Deventer bij hoogwater nog wel eens onder-stromen en moest het verkeer worden omge-leid. Met de uitvoering van dit plan is dat verleden tijd.