Hij was 4 toen hij vanuit Suriname in Nederland kwam wonen, 11 toen hij voor het laatst naar zijn geboorteland reisde. Voor de NCRV en voor zijn boek ging Ramon Beuk vorig jaar oktober voor een maand lang terug naar Suriname. Om het Surinamegevoel weer te voelen en om de cultuur letterlijk en figuurlijk te proeven. Want, natuurlijk, als Ramon Beuk ergens naartoe gaat, dan gaat het over eten.

Was het moeilijk om de balans te vinden tussen een reisprogramma en een programma over eten?

Het is het allebei niet echt, vooral in de montage was het wat dat betreft nog wel even zoeken naar wat we wilden overbrengen. Mensen kennen me natuurlijk van kookprogramma's, maar in Terug naar mijn roti gaat het over de beleving van Suriname als je er op reis bent, het gaat over de beleving van de cultuur. Toegegeven, de Surinaamse cultuur bestaat wel voor het grootste gedeelte uit eten.

Je noemt de madame jeanette-peper de koningin van de Surinaamse keuken. Heb je met die peper in Nederland wel eens geintjes uitgehaald?

Nou, daar moet je voorzichtig mee zijn, want als je zo'n geintje bij de verkeerde uithaalt, kan die in het ziekenhuis belanden. Het is een duivels pepertje, wat dat betreft. Maar zelf ben ik wel degelijk eens het slachtoffer geworden van zo'n grap. Een vriend zei toen: moet je dit eens eten, is lekker, joh. Zat er een hele madame jeanette in verstopt, nou dan is je smaak wel even weg hoor...

Bij de Marrons heb je geleerd om de jungle als voorraadkast te gebruiken. Hoe was dat?

Het mooie hiervan was dat ik dat soort dingen wel wist: ik wist dat zij met elk blaadje, elk stukje jungle wel iets nuttigs kunnen, maar het was heel anders om dit zelf te ervaren. Ik kwam echt in hun wereld terecht, waarin het gaat om overleven. Dat is het pure van Suriname, waar ik boeiende herinneringen aan heb overgehouden.

Je stelt in je boek vast dat Surinaamse tradities in recepten culinaire vernieuwing tegenhouden. Heb je je daar als kok aan geërgerd?

Geërgerd heb ik me niet zo zeer, het was meer een soort constatering. Ik heb zeker wel opmerkingen gehad over mijn aanpak, maar dat snap ik ook wel. Als je altijd hebt gehoord dat je iets op een bepaalde manier moet bereiden en dan komt er opeens een jongen uit Nederland die het anders doet... Maar ik zeg altijd, proef het eerst maar eens.

Is die traditionele basis wel onmisbaar volgens jou?

Zeker. Je moet eerst leren fietsen, om op je achterwiel te kunnen balanceren. Je moet wel de basis van het koken begrijpen, voordat je van alles door elkaar gaat husselen.

Je fantaseert ook over de Surinaamse keuken als exportproduct. Is het niet wat voor jou om dat op te zetten?

Ik zou het best leuk vinden om ergens aan bij te dragen, om iets te promoten bijvoorbeeld. Surinaamse roti als commercieel product, het zou kunnen hoor. Als je het goed aanpakt, zou je best met succes een roti fastfoodketen kunnen opzetten, maar dat heeft gewoon nog wat tijd nodig.

Roti uit een pakje?

Ja, dat heb je al hè? Ik heb het wel eens geproefd: niet zo lekker. Dat heeft niet zo veel meer met Surinaams eten te maken.

Je schrijft dat deze reis je weer deed beseffen dat je Surinamer bent. Kun je dat uitleggen?

Oh, dat is zo moeilijk! Dat echte Surinamegevoel kun je eigenlijk alleen maar voelen als je er bent geboren. Het is een gevoel dat Surinamers met elkaar delen, waar we alleen de woorden 'je weet toch...' voor nodig hebben. Ik vergelijk het maar met menstruatiepijn bij vrouwen. Een vrouw kan het me proberen uit te leggen, ik kan mijn best doen om me in te leven, maar echt begrijpen zal ik het nooit, want ik ken dat gevoel gewoon niet.

RECEPT MASALA KIP

Aantal personen: 4

Ingrediënten:

1 kg kippenbouten

1 dl olie

1 ui (gesnipperd)

4 tenen knoflook (fijngehakt)

40 g masala

zwarte peper

1 tl komijnzaad

2 tomaten in blokjes

3 dl kippenbouillon

4 aardappels (geschild en in vieren gesneden)

2 Madame Jeanette-pepers

1 kleine ui

1 teentje knoflook

400 g kousenband

6 eieren

Bereiding:

Bak de kip in ruim olie aan alle kanten bruin. Schep twee derde van de olie uit de pan en voeg ui, knoflook, masala, zwarte peper en komijnzaad toe. Bak het geheel al roerend op hoog vuur 3 minuten aan. Voeg de tomaten toe en bak deze ook nog 2 minuten al roerend mee. Blus af met de kippenbouillon. Breng het geheel even aan de kook, draai het vuur laag, voeg de aardappelen en de hele Madame Jeanette-pepers toe en laat het geheel met het deksel op de pan 45 minuten zachtjes stoven.

Verhit in een andere pan 3 el olie, fruit de ui en knoflook en voeg de kousenband toe. Bak deze 2 minuten aan. Houd het vuur hoog en voeg steeds kleine beetjes water toe. Hierdoor bakken en garen de bonen sneller.

Kook de eieren 5 minuten en maak ze in ijswater volledig koud (de dooier is nu nog niet helemaal gestold). Pel ze en dep ze droog.

Bak de eieren in ruim olie aan alle kanten bruin en voeg ze toe aan de masalasaus.

Serveren:

Verdeel de kip met de aardappelen en de saus over de borden. Garneer met de kousenband en het ei. Serveer met roti of rijst.

RECEPT ROTI

Aantal personen: 4

Ingrediënten:

500 g zelfrijzend bakmeel

3 dl water

15 g zout

75 g gele spliterwten

1 el gemalen komijnzaad

2 tenen knoflook (fijngehakt)

1 Madame Jeanette-peper

Bereiding:

Kneed het bakmeel met water en zout tot een soepel deeg.

Kook de erwten in 20 tot 25 minuten tot ze net aan gaar zijn en laat ze uitstomen.

Voeg de komijn, knoflook en Madame Jeanette-peper toe en hak het geheel in de keukenmachine fijn tot een poeder.

Vorm 12 balletjes van het deeg en maak in elk deegballetje een kuiltje. Vul dit kuiltje met het spliterwtenmengsel en knijp het dicht zodat opnieuw een bal ontstaat. Bestuif de werkplek met bloem en rol de bal uit tot een platte pannenkoek.

Bak de roti’s in een halfhete pan ingesmeerd met een filmpje olie tot ze aan beide kanten goudbruin zijn.

Serveren

Serveer met masala kip en kousenband. Overige roti’s kun je in de vriezer bewaren.